Het kleurenspel van labradoriet is geen toeval en ook geen behandeling. Het is het resultaat van een proces dat miljoenen jaren duurde en dat zich diep onder de grond afspeelde.
Wie dat proces begrijpt, snapt meteen waarom de ene steen fel oplicht en de andere nauwelijks. Hieronder het hele proces, van magma tot kraal.
Het begint met traag afkoelend magma
Labradoriet vormt zich in stollingsgesteente, meestal in een type dat anorthosiet heet. Dat gesteente bestaat voor het grootste deel uit veldspaat en ontstond in enorme magmakamers diep in de aardkorst.
Belangrijk is de snelheid. Het magma koelde extreem langzaam af, soms over honderdduizenden jaren. Snelle afkoeling levert kleine, rommelige kristallen op, terwijl trage afkoeling de mineralen alle tijd geeft om netjes te groeien.
De grootste voorkomens dateren uit het Proterozoïcum en zijn ruwweg een miljard jaar oud. Canada, Finland en Madagaskar herbergen de bekendste afzettingen.
Oorbel Edelstenen Small Oval Labradorite
Waarom ontstaan er laagjes in de steen?
Hier gebeurt het echte werk. Labradoriet hoort tot de plagioklaas reeks, waarin calcium en natrium samen de kristalstructuur vullen. Bij hoge temperatuur mengen die twee moeiteloos door elkaar.
Zodra de temperatuur daalt, houdt dat op. De calciumrijke en de natriumrijke delen trekken zich terug in eigen zones, als olie die uit water zakt. Geologen noemen dat ontmenging.
Het resultaat is een stapeling van flinterdunne, evenwijdige laagjes binnen één kristal. Die lagen meten vaak enkele honderden nanometers, dus dunner dan de golflengte van zichtbaar licht.
En daar komt de kleur vandaan
Licht dat op zulke lagen valt, weerkaatst deels op elke grenslaag. Die teruggekaatste golven versterken of doven elkaar, afhankelijk van de golflengte en de kijkhoek.
Precies dat mechanisme geeft ook een olievlek op water, of een zeepbel zijn kleur. De kleur zit dus niet in een pigment, maar in de opbouw. Daarom verandert hij zodra jij beweegt.
Saturn Armband Large Labradorite
Waarom bepaalt de laagdikte de kleur?
Dikkere laagjes geven langere golflengtes terug en dus warmere kleuren, richting oranje en rood. Dunnere laagjes leveren juist blauw en violet op.
Omdat de dikte binnen één blok varieert, toont een steen soms meerdere kleuren tegelijk. Blauw komt het vaakst voor, simpelweg omdat die laagdikte het meest voorkomt. Oranje en rood zijn zeldzamer en daardoor gewilder.
In de collectie zie je dat terug per kraal. Geen twee stenen tonen exact hetzelfde patroon. Ontdek de labradorite collectie en je zult ervaren hoe de kralen onderling verschillen.
Van ruwe blok naar kraal
Uit de groeve komen blokken die eerst gezaagd worden. De richting van die zaagsnede beslist alles, want de laagjes moeten ongeveer evenwijdig aan het oppervlak liggen.
Zaagt een slijper er schuin doorheen, dan valt het licht onder een ongunstige hoek en toont de steen nauwelijks kleur. Datzelfde blok levert bij een andere snede juist een fel exemplaar op. Meer daarover lees je in waarom labradoriet soms minder kleur toont.
Daarna volgt slijpen en polijsten. Bij kralen betekent dat boren en ronden, waarna ze op maat de armband in gaan. De Saturn armbanden gebruiken kralen van 4 en 6 millimeter op een basis van 925 sterling zilver.
Waarom is labradoriet grijs van zichzelf?
De grijze basiskleur komt van fijne insluitsels van ijzer en titaanhoudende mineralen tussen de veldspaatkristallen. Hoe meer daarvan, hoe donkerder de steen.
Die donkere achtergrond werkt in het voordeel van het effect. Kleurflitsen komen op een grijze ondergrond veel sterker uit dan op een lichte. Bij een bleke steen verdwijnt het spel juist in de basiskleur.
Oorbel Edelstenen Afterglow Labradorite
Veelgestelde vragen
Ik licht graag een aantal veelgestelde vragen toe:
Hoe oud is labradoriet?
De grote afzettingen dateren uit het Proterozoïcum en zijn ongeveer een miljard jaar oud. Het gesteente waarin de steen zit behoort tot het oudste materiaal op aarde.
Wordt labradoriet behandeld of verhit?
Natuurlijke labradoriet vraagt geen behandeling, want het effect zit in de structuur. Wel bestaat er gecoat materiaal dat een kunstmatig regenboogeffect krijgt.
Waarom heet de steen labradoriet?
De naam verwijst naar het schiereiland Labrador in Canada, waar de steen eind achttiende eeuw voor het eerst beschreven werd.
Is labradoriet hetzelfde als anorthosiet?
Nee. Anorthosiet is het gesteente en labradoriet het mineraal dat daarin zit. Een blok anorthosiet bevat vaak veel labradoriet, maar ook andere mineralen.
Ontstaat labradoriet ook op andere planeten?
Anorthosiet vormt een groot deel van de lichte hooglanden op de maan. De veldspaat daar lijkt sterk op wat je op de aarde vindt.
Meer weten, of nog vragen over onze labradoriet collectie? Dan helpen de experts van Sparkling Jewels je graag verder.
